De oorzaak én oplossing voor taalachterstand jongeren: ouders en onderwijs

Posted on

Een kwart van de tieners in Nederland heeft een taalachterstand. Belangrijke oorzaken zijn onder meer te weinig voorlezen, de focus op ‘technisch lezen’ op school en laaggeletterdheid bij ouders, zeggen experts tegen NU.nl. En met die oorzaken komen ook oplossingen in beeld.

Al van kleins af aan moeten kinderen worden voorgelezen door hun ouders om mee te komen op school. “Als dat niet gebeurt, kunnen ze al een achterstand oplopen als ze nog maar twee jaar zijn”, zegt Jan-Willem Heijkoop van Stichting Lezen en Schrijven.

Ouders moeten hun kinderen ook uitleggen wat er in de wereld om hen heen gebeurt. Nicole Swart van het Expertisecentrum Nederlands zegt dat een kind daardoor kennis en een brede woordenschat ontwikkelt. “Dat is belangrijk om uiteindelijk boeken en teksten te begrijpen”.

“Wat een kind van thuis meekrijgt, bepaalt voor een groot deel hoe goed een kind later kan lezen. Een goed voorbereid kind heeft dus een voorsprong bij het leren lezen”, zegt Paul Kirschner, emeritus hoogleraar onderwijspsychologie aan de Open Universiteit en gastprofessor aan de Thomas More Hogeschool in België.

Wanneer kinderen eenmaal zelf kunnen lezen, kunnen ouders een rol spelen in het vergroten van hun leesplezier. Kinderen spiegelen namelijk wat hun ouders doen. Als ouders zelf veel lezen, willen kinderen dat ook. Ze ervaren er dan meer plezier in en hun leesniveau stijgt. Dat blijkt uit onderzoek van de Universiteit in Gent en het onderzoek van het Expertisecentrum Nederlands.

Leesvaardigheidskloof wordt alleen maar groter

Het onderwijs en andere instanties kunnen ook bijdragen om een kind beter te leren lezen. “Van het consultatiebureau tot de basisschool: ze moeten de signalen van een leesachterstand gaan herkennen”, vindt Heijkoop. “Dan kunnen ze de kinderen en ouders helpen om de zogenoemde ‘leesvaardigheidskloof’ te verkleinen.”

“Maar die kloof wordt alleen maar groter door de kostencrisis. Ouders hebben minder geld voor kinderboeken”, zegt Kirschner. Daarnaast heeft de overheid op het onderwijs bezuinigd waardoor veel schoolbibliotheken zijn opgedoekt. “Daardoor ontneem je een kind de kans om bepaalde boeken te lezen.”

Focus ligt te veel op technisch lezen

De internationale toetsen die de leesvaardigheid onder Nederlandse jongeren meten, richten zich op ‘begrijpend lezen’. Volgens Kirschner en Swart richt het Nederlandse taalonderwijs zich vooral op ‘technisch lezen’, zoals het herkennen van signaalwoorden. Daardoor scoren Nederlandse kinderen laag op begrijpend lezen.

Om een tekst te kunnen begrijpen, is veel kennis en woordenschat nodig. “Als je de signaalwoorden uit een tekst kunt halen, wil dat nog niet zeggen dat je begrijpt waar de tekst over gaat”, legt Kirschner uit.

Lezen is minder leuk als je het verhaal niet goed kunt volgen en daardoor gaan kinderen nog minder lezen. “Nederlandse leerlingen behoren dan ook tot de minst gemotiveerde leerlingen om te lezen”, zegt Swart. Heijkoop is bezorgd en noemt het een “vicieuze cirkel”, want als kinderen minder gaan lezen, worden ze er nog slechter in.

“Nederlandse leerlingen behoren tot de minst gemotiveerde leerlingen om te lezen.”

Nicole Swart

Binnen het onderwijs speelt ook het lerarentekort en een te hoge werkdruk een rol. “Daardoor is er soms geen tijd om te kijken waar de extra leesbehoeftes van leerlingen liggen”, geeft Swart aan.

Eén op de negen ouders is laaggeletterd

Laaggeletterdheid bij ouders is ook een belangrijke oorzaak voor leesachterstanden bij kinderen. In Nederland hebben 2,5 miljoen mensen van zestien jaar en ouder moeite met lezen, schrijven en/of rekenen, blijkt uit onderzoek van Stichting Lezen en Schrijven.

Kinderen van laaggeletterde ouders hebben een veel grotere kans om met een taalachterstand aan school te beginnen. Toch is één op de negen ouders met kinderen van nul tot vier jaar laaggeletterd en heeft 25 procent van de tieners een taalachterstand.

Mensen met Nederlands als tweede taal hebben een hogere kans om laaggeletterd te zijn. Maar uit onderzoek blijkt dat het grootste deel van de laaggeletterden gewoon mensen zijn met Nederlands als moedertaal.

Een oorzaak van laaggeletterdheid onder ouderen is dat mensen vroeger vooral praktische beroepen hadden. Lezen en schrijven waren toen minder nodig. Tegenwoordig moet je voor bijna elk beroep kunnen lezen en schrijven.

Jasaseosmm.com Smm Panel is the best and cheapest smm reseller panel Buy Instagram Verification for instant Instagram likes and followers, Buy Verification Badge, Youtube views and subscribers, TikTok followers, telegram services, and many other smm services. telegram, and many other smm services